top of page

Ήπια γνωστική εξασθένηση (Mild Cognitive Impairment - MCI)
Γκατζώνης Στέργιος - Στυλιανός MD, Phd - Νευρολόγος, Ειδικός στο Αλτσχάιμερ

Τι είναι η Ήπια γνωστική εξασθένηση - MCI

Η ήπια γνωστική εξασθένηση (Mild Cognitive Impairment - MCI) είναι μια κατάσταση κατά την οποία ένα άτομο εμφανίζει ήπια μείωση των γνωστικών λειτουργιών, όπως η μνήμη, η προσοχή, ο λόγος, η σκέψη και η οπτικοχωρική αντίληψη χωρίς όμως να επηρεάζονται σημαντικά οι καθημερινές του δραστηριότητες.
Είναι ένα προκλινικό στάδιο μεταξύ της φυσιολογικής γήρανσης και της άνοιας, όπου ο ασθενής εμφανίζει νοητική εξασθένηση, αλλά εξακολουθεί να είναι σχετικά ανεξάρτητος στην καθημερινότητα του.
Η ήπια γνωστική εξασθένηση (MCI) είναι μια κατάσταση που ενίοτε προηγείται της άνοιας ή της νόσου Alzheimer, αλλά δεν είναι απαραίτητο ότι θα εξελιχθεί σε άνοια.
Ορισμένα άτομα με MCI παραμένουν σε σταθερή κατάσταση ή ακόμα και βελτιώνονται, ωστόσο ένα ποσοστό αυτών (10-15%), εξελίσσεται με άνοια συνήθως μέσα σε λίγα χρόνια.
Ήπια γνωστική εξασθένηση - MCI, Νόσος Alzheimer (Αλτσχάιμερ), Γκατζώνης Νευρολόγος, νευρολογος, nevrologos, Επιληψία, Ημικρανία, γιατρος για πονοκεφαλο, γιατρος για ημικρανια, Κεφαλαλγία, παρκινσον, αλτσχαιμερ, πονοκέφαλος, Νευρολόγος για Ημικρανία, botox για ημικρανία, botox πονοκεφαλος, θεραπεία Επιληψίας, γιατρός για Επιληψία, Σκλήρυνση κατά Πλάκας, γιατρός για Σκλήρυνση κατά Πλάκας, γιατρος για Alzheimer, γιατρός για Parkinson, Πάρεση Προσωπικού Νεύρου, γιατρός για Πάρεση, γιατρος για ζαλάδες, Χρόνιος Νευροπαθητικός Πόνος, γιατρός για Μυαλγίες, γιατρός για Άνοια, Νευραλγία Τριδύμου, γιατρός για Νευραλγία Τριδύμου, Αθροιστική κεφαλαλγία, Κεφαλαλγία τάσεως, γιατρός για Διαβητική Νευροπάθεια, γιατρός για ινομυαλγία

Η ήπια γνωστική εξασθένηση επηρεάζει περισσότερο τους άνδρες ~19% σε σύγκριση με τις γυναίκες ~14%.

Ωστόσο οι γυναίκες έχουν υψηλότερο κίνδυνο μετατροπής σε Alzheimer σε σχέση με τους άνδρες.

 

Στον γενικό πληθυσμό  ≥65 ετών το 10-20% εμφανίζουν MCI.

Ο επιπολασμός αυξάνεται δραματικά με την ηλικία:

  • Ηλικία                               Επιπολασμός MCI

  • 60–64 ετών                                ~6–8%

  • 65–69 ετών                              ~10–12%

  • 70–74 ετών                                 ~15%

  • 75–79 ετών                               ~20–25%

  • ≥80 ετών                                   ~25–35%

Ποια είναι τα συμπτώματα της ήπιας γνωστικής εξασθένησης - MCI

Η MCI μπορεί να εκδηλωθεί με διάφορους τρόπους, αλλά συνήθως περιλαμβάνει δυσκολίες στη μνήμη, τη λήψη αποφάσεων, την οργάνωση, τον προσανατολισμό και την έκφραση. Η MCI και ταξινομείται σε αμνησιακή και μη αμνησιακή μορφή.

Με βάση τα διεθνή διαγνωστικά κριτήρια και τη σχετική νευροψυχολογική βιβλιογραφία η MCI χαρακτηρίζεται από αντικειμενικά μετρήσιμη μείωση μίας ή περισσότερων γνωστικών λειτουργιών, που υπερβαίνει την αναμενόμενη για την ηλικία και το μορφωτικό επίπεδο του ατόμου, αλλά δεν προκαλεί σημαντική έκπτωση της λειτουργικότητας στην καθημερινότητα.

Κυριότερα συμπτώματα:

1.  Μνήμη (κυρίως στην αμνησιακή MCI)

  • Μειωμένη ανάκληση πρόσφατων γεγονότων

  • Επαναλαμβανόμενες ερωτήσεις ή ιστορίες

  • Δυσκολία στην ανάκληση ονομάτων

  • Εξάρτηση από σημειώσεις, ημερολόγια και άλλους ανθρώπους για υπενθυμίσεις

 

2. Γλωσσικές Λειτουργίες

  • Δυσκολία στην εύρεση λέξεων

  • Μειωμένη ευχέρεια λόγου

  • Δυσκολία κατανόησης περίπλοκων οδηγιών ή αφηρημένων εννοιών

 

3. Εκτελεστικές Λειτουργίες

  • Μειωμένη ικανότητα προγραμματισμού ή λήψης αποφάσεων

  • Δυσκολία στην επίλυση προβλημάτων

  • Αδυναμία διαχείρισης πολλαπλών εργασιών (π.χ. οργάνωση εξόδου, λογαριασμών)

 

4. Οπτικοχωρικές Ικανότητες

  • Δυσκολία στον προσανατολισμό σε γνώριμους χώρους

  • Δυσκολία στην ανάγνωση χαρτών ή οδηγιών

  • Μειωμένη αίσθηση βάθους ή σχέσεων χώρου

 

5. Προσοχή και Συγκέντρωση

  • Διάσπαση από εξωτερικά ερεθίσματα

  • Δυσκολία παρακολούθησης συζητήσεων, ειδικά σε θορυβώδες περιβάλλον

  • Δυσκολία στη διατήρηση συνεχούς νοητικής προσπάθειας

 

6. Μεταγνωστικές Λειτουργίες

Οι περισσότεροι ασθενείς με MCI αντιλαμβάνονται την δυσκολία που έχουν για όλα τα παραπάνω, σε αντίθεση με τους ασθενείς με άνοια που δεν έχουν επίγνωση της κατάστασής τους.

Ποια είναι τα αίτια και οι παράγοντες κινδύνου της ήπιας γνωστικής εξασθένησης - MCI

Η MCI δεν αποτελεί ενιαία παθολογική οντότητα, αλλά ετερογενές προκλινικό σύνδρομο, με ποικίλα αίτια και παθοφυσιολογικούς μηχανισμούς.

Διακρίνεται σε:

  • Νευροεκφυλιστικής αιτιολογίας MCI (π.χ. πρόδρομη μορφή Alzheimer)

  • Αγγειακής αιτιολογίας MCI (π.χ. μικροαγγειακή νόσος)

  • MCI σχετιζόμενη με ψυχιατρικές ή μεταβολικές διαταραχές

  • Δευτερογενής MCI (λόγω φαρμάκων, λοίμωξης, τραυματισμού)

 

Ο ισχυρότερος ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου είναι η ηλικία αφού ο επιπολασμός της MCI αυξάνεται από <5% στους 60ρηδες σε >25% μετά τα 85 έτη.

 

Άλλοι παράγοντες κινδύνου είναι:

  • Νευροεκφυλιστικές Διαταραχές όπως η Νόσος Alzheimer η οποία αποτελεί την πιο συχνή υποκείμενη αιτία για MCI, ειδικά της αμνησιακής μορφής.

  • Αγγειακοί παράγοντες, που οδηγούν σε ισχαιμική βλάβη και ελάττωση της εγκεφαλικής εφεδρείας, όπως:

    • Αρτηριακή υπέρταση,

    • Διαβήτης τύπου 2,

    • Δυσλιπιδαιμία,

    • Καρδιαγγειακή νόσος (π.χ. κολπική μαρμαρυγή, έμφραγμα),

    • Μικροαγγειακή βλάβη στον εγκέφαλο.

  • Ψυχιατρικές διαταραχές, όπως κατάθλιψη και αγχώδεις διαταραχές.

  • Γενετικοί παράγοντες για Alzheimer (ApoE ε4 αλληλόμορφο Apolipoprotein E ε4).

  • Χαμηλό Επίπεδο Εκπαίδευσης. Το χαμηλό μορφωτικό επίπεδο σχετίζεται με μειωμένη γνωστική εφεδρεία.

  • Καθιστική ζωή και έλλειψη άσκησης, η άσκηση προάγει τη νευρογένεση στον ιππόκαμπο και τη συνδεσιμότητα του προμετωπιαίου φλοιού.

  • Διατροφή, η δυτικού τύπου διατροφή (πλούσια σε κορεσμένα λιπαρά, ζάχαρη, επεξεργασμένα τρόφιμα), συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο. Αντίθετα η Μεσογειακή διατροφή έχει προστατευτικό ρόλο.

  • Διαταραχές ύπνου, όπως η υπνική άπνοια, συνδέεται με γνωστική εξασθένηση λόγω υποξίας και φλεγμονής.

  • Κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις από προηγούμενα επεισόδια τραυματισμού σχετίζονται με αυξημένο μακροχρόνιο κίνδυνο MCI και Alzheimer.

  • Φαρμακευτικοί παράγοντες, όπως αντιχολινεργικά, βενζοδιαζεπίνες και οπιοειδή σχετίζονται με αναστρέψιμη όμως MCI.

  • Χρόνια νοσήματα όπως, νεφρική ανεπάρκεια, ηπατοπάθειες, αναιμία, ανεπάρκεια Β12 και υποθυρεοειδισμός, μπορούν να προκαλέσουν δευτεροπαθή γνωστική εξασθένηση.

Ποια είναι η διάκριση της ήπιας γνωστικής εξασθένησης – MCI από την άνοια

Η κύρια διαφορά είναι ότι στην MCI οι νοητικές δυσλειτουργίες δεν επηρεάζουν σημαντικά την ικανότητα του ατόμου να εκτελεί καθημερινές δραστηριότητες, ενώ στην άνοια αυτές οι δυσλειτουργίες είναι πιο σοβαρές και παρεμβαίνουν στις καθημερινές δραστηριότητες. 
Παρόλα αυτά η MCI είναι κλινικά κρίσιμη και θεωρείται πρώιμο ή μεταβατικό στάδιο σε ορισμένες περιπτώσεις. Θα είναι σκόπιμο να υπάρχει εκτίμηση από νευρολόγο.

Πως γίνεται η διάγνωση της ήπιας γνωστικής εξασθένησης – MCI

Η διάγνωση της MCI βασίζεται σε νευροψυχολογικές εξετάσεις που αξιολογούν διάφορες γνωστικές λειτουργίες, όπως η μνήμη, η προσοχή, η γλώσσα και η εκτελεστική λειτουργία, καθώς και σε υποκειμενικές αναφορές από το άτομο και τους οικείους του για τις αλλαγές στη γνωστική λειτουργία.

Η διάγνωση είναι πολυπαραγοντική και απαιτεί συστηματική κλινική, γνωστική και λειτουργική αξιολόγηση. Στόχος είναι να τεκμηριωθεί η αντικειμενική γνωστική έκπτωση, να αποκλειστεί η άνοια και να εντοπιστεί η πιθανή αιτιολογία.

 

Διαγνωστικά κριτήρια (Petersen et al. – NIA-AA)

Για να τεθεί διάγνωση MCI, πρέπει να πληρούνται όλα τα παρακάτω:

  • Υποκειμενική αναφορά νοητικής διαταραχής από τον ασθενή ή/και τρίτους (συγγενείς).

  • Αντικειμενική γνωστική έκπτωση, τεκμηριωμένη με νευροψυχολογικά τεστ, σε σχέση με την ηλικία και το μορφωτικό επίπεδο.

  • Διατήρηση λειτουργικής αυτονομίας (π.χ. φροντίζει τον εαυτό του, διαχειρίζεται οικονομικά και κοινωνικά).

  • Απουσία άνοιας – τα συμπτώματα δεν επηρεάζουν σημαντικά την καθημερινή ζωή.

 

Η λήψη του κλινικού ιστορικού από τον Νευρολόγο περιλαμβάνει ερωτήσεις και καταγραφή ως εξής:

  • Έναρξη, διάρκεια και εξέλιξη συμπτωμάτων

  • Επιρροή στην καθημερινή λειτουργικότητα

  • Παράγοντες κινδύνου (αγγειακοί, ψυχιατρικοί, φάρμακα)

  • Οικογενειακό ιστορικό άνοιας

  • Συνέντευξη με οικείο πρόσωπο για επιβεβαίωση συμπτωμάτων

 

Νευροψυχολογικές δοκιμασίες και αξιολόγηση πολλαπλών γνωστικών τομέων, όπως:

  • Μνήμη

  • Γλώσσα

  • Εκτελεστικές λειτουργίες

  • Οπτικοχωρικές ικανότητες

  • Προσοχή / Εργαζόμενη μνήμη

 

Εξετάσεις για αποκλεισμό αναστρέψιμων αιτίων:

  • Β12, φυλλικό οξύ

  • Θυρεοειδικές ορμόνες (TSH, T3, T4)

  • Γλυκόζη αίματος, ουρία, κρεατινίνη, ηλεκτρολύτες

  • Ηπατικά ένζυμα

  • Νεφρική/ηπατική λειτουργία

  • Δείκτες φλεγμονής

  • Νευρολοιμώξεις (εάν υπάρχουν υποψίες): HIV, σύφιλη

  • Σπειρομέτρηση και μελέτη ύπνου (αν υπάρχει υποψία υπνικής άπνοιας)

 

Νευροαπεικόνιση:

MRI ή CT εγκεφάλου για ευρήματα, που σχετίζονται με την προσβολή των γνωσιακών λειτουργιών, κ.α.

​

Προαιρετικοί βιοδείκτες, όπως:

↓ Aβ42, ↑ Total-Tau & Phospho-Tau

PET Amyloid / FDG-PET

Νευροϊνίδια (NfL) στο αίμα ή ΕΝΥ

Ποια είναι η θεραπεία της ήπιας γνωστικής εξασθένησης – MCI

Δεν υπάρχει μέχρι σήμερα εγκεκριμένη φαρμακευτική αγωγή ειδικά για την MCI, όμως υπάρχει θεραπευτική παρέμβαση, ιδιαίτερα αν πρόκειται για πρώιμο στάδιο της νόσου Alzheimer ή αγγειακής άνοιας.
Ο κύριος στόχος είναι η αναχαίτιση και επιβράδυνση της εξέλιξης προς άνοια, η βελτίωση της γνωστικής λειτουργίας και η διαχείριση των υποκείμενων αιτιών ή παραγόντων κινδύνου.

Γενικές Θεραπευτικές Αρχές

  • Πολυπαραγοντική προσέγγιση

  • Εκτίμηση και τροποποίηση παραγόντων κινδύνου

  • Εκπαίδευση ασθενών και οικογένειας

  • Στενή παρακολούθηση (κάθε 6–12 μήνες)

 

Φαρμακευτικές παρεμβάσεις

  • Σε άτομα με βιοδείκτες Alzheimer μπορεί να δοκιμαστούν υπό παρακολούθηση και μόνο όταν τα δυνητικά οφέλη ξεπερνούν τις παρενέργειες: Αντιχολινεστερασικά (Donepezil, Rivastigmine, Galantamine), Αντι-αμυλοειδικά μονοκλωνικά αντισώματα (Aducanumab, Lecanemab, Donanemab).

  • Σε άτομα με συνοδό κατάθλιψη ή αγχώδη διαταραχή: εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης (π.χ. Sertraline).

  • Φαρμακευτική αντιμετώπιση των υποκείμενων παθήσεων: έλεγχος αρτηριακής πίεσης, λιπιδίων, σακχάρου, yποθυρεοειδισμού, αναιμίας, κλπ και υπνικής άπνοιας με CPAP.

 

Σκευάσματα βιταμινών & συμπληρώματα

  • Βιταμίνη B12       (επί ανεπάρκειας)

  • Βιταμίνη D          (επί ανεπάρκειας)

  • Ωμέγα-3 λιπαρά

  • Ginkgo Biloba

  • Curcumin, Resveratrol, CoQ10

 

Μη Φαρμακευτικές Παρεμβάσεις

  • Γνωστική Ενδυνάμωση / Εκπαίδευση με εξειδικευμένα προγράμματα ασκήσεων μνήμης, συγκέντρωσης, επίλυσης προβλημάτων

  • Σωματική άσκηση (30 λεπτά, 3–5 φορές/εβδομάδα): βελτίωση εκτελεστικών λειτουργιών

  • Μεσογειακή διατροφή πλούσια σε αντιοξειδωτικά, ω-3, φυτικές ίνες

  • Διαχείριση ύπνου & άγχους

  • Διατήρηση ενεργού κοινωνικής ζωής​​

Συμπερασματικά

Η διάγνωση της ήπιας γνωστικής εξασθένησης – MCI δεν σημαίνει άνοια. Δεν σημαίνει ότι ο ασθενής θα χάσει τον εαυτό του ή ότι όλα τελείωσαν. Είναι ένα καμπανάκι – αλλά όχι καταδίκη.
Πολλές περιπτώσεις MCI παραμένουν σταθερές για χρόνια ή ακόμη και βελτιώνονται, ειδικά όταν εντοπίσουμε και τροποποιήσουμε παράγοντες που επιβαρύνουν τον εγκέφαλο, όπως η πίεση, ο διαβήτης, η κακή διατροφή ή ο κακός ύπνος.
Ο εγκέφαλος διαθέτει σημαντική πλαστικότητα – προσαρμόζεται, μαθαίνει, ενισχύεται.
Με την σωστή καθοδήγηση, παρακολούθηση και φροντίδα από τον Νευρολόγο μπορούμε να ενισχύσουμε την εγκεφαλική λειτουργία και να καθυστερήσουμε ή ακόμη και να εμποδίσουμε την όποια επιδείνωση.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΕ ΤΟ ΡΑΝΤΕΒΟΥ ΣΑΣ

Γκατζώνης Νευρολόγος, νευρολογος, nevrologos, Επιληψία, Ημικρανία, γιατρος για πονοκεφαλο, γιατρος για ημικρανια, Κεφαλαλγία, παρκινσον, αλτσχαιμερ, πονοκέφαλος, Νευρολόγος για Ημικρανία, botox για ημικρανία, botox πονοκεφαλος, θεραπεία Επιληψίας, γιατρός για Επιληψία, Σκλήρυνση κατά Πλάκας, γιατρός για Σκλήρυνση κατά Πλάκας, γιατρος για Alzheimer, γιατρός για Parkinson, Πάρεση Προσωπικού Νεύρου, γιατρός για Πάρεση, γιατρος για ζαλάδες, Χρόνιος Νευροπαθητικός Πόνος, γιατρός για Μυαλγίες, γιατρός για Άνοια, Νευραλγία Τριδύμου, γιατρός για Νευραλγία Τριδύμου, Αθροιστική κεφαλαλγία, Κεφαλαλγία τάσεως, γιατρός για Διαβητική Νευροπάθεια, γιατρός για ινομυαλγία

Για ραντεβού στο Νευρολογικό Ιατρείο Σπύρου Μερκούρη 39 Χίλτον 116 34 - Αθήνα 4ος Όροφος
μπορείτε να καλέσετε την Γραμματεία στα τηλ.:

210 729 3431 - 210 724 1956

​

Το ωράριο του Ιατρείου είναι κατόπιν ραντεβού κάθε:  
Δευτέρα, Τετάρτη  και Πέμπτη
16:30 - 21:00

  • Facebook
  • TikTok
  • Youtube

ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΕΑ

Γκατζώνης Νευρολόγος, νευρολογος, nevrologos, Επιληψία, Ημικρανία, γιατρος για πονοκεφαλο, γιατρος για ημικρανια, Κεφαλαλγία, παρκινσον, αλτσχαιμερ, πονοκέφαλος, Νευρολόγος για Ημικρανία, botox για ημικρανία, botox πονοκεφαλος, θεραπεία Επιληψίας, γιατρός για Επιληψία, Σκλήρυνση κατά Πλάκας, γιατρός για Σκλήρυνση κατά Πλάκας, γιατρος για Alzheimer, γιατρός για Parkinson, Πάρεση Προσωπικού Νεύρου, γιατρός για Πάρεση, γιατρος για ζαλάδες, Χρόνιος Νευροπαθητικός Πόνος, γιατρός για Μυαλγίες, γιατρός για Άνοια, Νευραλγία Τριδύμου, γιατρός για Νευραλγία Τριδύμου, Αθροιστική κ�εφαλαλγία, Κεφαλαλγία τάσεως, γιατρός για Διαβητική Νευροπάθεια, γιατρός για ινομυαλγία

Σε απλή και κατανοητή γλώσσα, ο επισκέπτης μπορεί να ενημερωθεί για πολλά ενδιαφέροντα που συμβάλλουν στην πρόληψη και διατήρηση της καλής υγείας.

VIDEO & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ

Παρουσιάσεις από τον Καθηγητή κ. Γκατζώνη, σε θέματα Νευρολογικών παθήσεων.

bottom of page