Η ινομυαλγία είναι ένα πραγματικό νευροβιολογικό σύνδρομο και όχι μία ψυχολογική ή φανταστική νόσος.
Η ινομυαλγία είναι ένα χρόνια σύνδρομο κεντρικής ευαισθητοποίησης, που ανήκει στις λειτουργικές σωματικές διαταραχές με άγνωστη ακριβή αιτιολογία, το οποίο σχετίζεται με δυσλειτουργία στην επεξεργασία του πόνου στο Κεντρικό Νευρικό Σύστημα.
Στην ινομυαλγία δεν υπάρχει οργανική βλάβη στους μύες ή στις αρθρώσεις και δεν εμφανίζεται φλεγμονή ή βλάβη στους ιστούς, ωστόσο επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα ζωής του πάσχοντα.
Το πρόβλημα εντοπίζεται κυρίως στη νευροβιολογική αντίληψη και ρύθμιση του πόνου και της κόπωσης, με παρατεταμένη ενεργοποίηση των νευρωνικών κυκλωμάτων του πόνου, διαταραχή νευροδιαβιβαστών (σεροτονίνης, νοραδρεναλίνης, ντοπαμίνης) και μειωμένη αναστολή πόνου από τον εγκέφαλο προς την περιφέρεια, με συμμετοχή στρεσογόνων γεγονότων, ψυχολογικών ή σωματικών, που λειτουργούν ως εκλυτικοί μηχανισμοί.
Η ινομυαλγία χαρακτηρίζεται από: διάχυτους μυοσκελετικούς πόνους διάρκειας ≥3 μηνών απουσίας αντικειμενικών εργαστηριακών ή απεικονιστικών ευρημάτων και συνοδές διαταραχές ύπνου, διάθεσης, συγκέντρωσης, γαστρεντερικής λειτουργίας, έντονης κόπωσης, δυσκαμψίας, κ.α., που θα αναλύσουμε στην συνέχεια.
Ιστορική αναδρομή του συνδρόμου της ινομυαλγίας
Η πρώτη καταγεγραμμένη περιγραφή έγινε από τον χειρουργό William Balfour το 1815 στη Σκωτία, ο οποίος περιέγραψε ένα σύνδρομο χρόνιου μυοσκελετικού πόνου, χρησιμοποιώντας τον όρο "ρευματικός πόνος των μυών".
Το 1904, ο Sir William Gowers, ένας σημαντικός Βρετανός νευρολόγος, χρησιμοποίησε τον όρο "μυοσίτιδα" (myositis) για να περιγράψει τον μυϊκό πόνο χωρίς εμφανή φλεγμονή.
Ο όρος ινομυαλγία (fibromyalgia) καθιερώθηκε από τον Dr. Hugh Smythe το 1976, ο οποίος θεωρείται από πολλούς ως ο "πατέρας" της σύγχρονης κατανόησης της ινομυαλγίας. Ήταν ο πρώτος που έδωσε ολοκληρωμένη περιγραφή του συνδρόμου όπως το γνωρίζουμε σήμερα, περιλαμβάνοντας:
-
Χρόνιο διάχυτο πόνο
-
Κόπωση
-
Διαταραχές ύπνου
-
Ψυχοσωματικά συμπτώματα
Το 1990 τέθηκαν τα κριτήρια βασισμένα σε σημεία ευαισθησίας.
Οι επιστήμονες που συμμετείχαν στη μελέτη και δημοσίευσαν τα κριτήρια ήταν: ο Frederick Wolfe, MD (επικεφαλής συγγραφέας), μαζί με ομάδα ερευνητών και κλινικών ρευματολόγων.
Η σχετική μελέτη δημοσιεύθηκε στο: Wolfe F, Smythe HA, Yunus MB, et al. "The American College of Rheumatology 1990 Criteria for the Classification of Fibromyalgia." Arthritis & Rheumatism, 1990;33(2):160-172. [DOI: 10.1002/art.1780330203]
Ωστόσο τα κριτήρια της ινομυαλγία αναθεωρήθηκαν το 2010, το 2011 και το 2016, ώστε να περιλαμβάνουν περισσότερες διαστάσεις του συνδρόμου με σωματικά και γνωσιακά συμπτώματα.
Τι συμβαίνει στον οργανισμό του ασθενούς που πάσχει από Ινομυαλγία
Η ινομυαλγία είναι ένα σύνδρομο δυσλειτουργίας του νευρικού συστήματος, όχι φλεγμονώδες ή εκφυλιστικό, όπως θεωρούταν παλαιότερα. Οι ασθενείς βιώνουν χρόνιο διάχυτο πόνο, εξάντληση, και γνωσιακές διαταραχές, χωρίς οργανικές βλάβες στους ιστούς. Παρακάτω παρουσιάζονται οι κύριες βιολογικές και νευροφυσιολογικές διαταραχές που εντοπίζονται στον οργανισμό των ασθενών:
1. Κεντρική Ευαισθητοποίηση
Η κύρια παθοφυσιολογική διαταραχή στην ινομυαλγία είναι η αυξημένη ευαισθησία του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος (ΚΝΣ) στον πόνο:
-
Υπεραντίδραση σε φυσιολογικά μη επώδυνα ερεθίσματα (π.χ. αφή, πίεση)
-
Διαταραχή στο κατώφλι πόνου που μειώνεται
-
Ενίσχυση του πόνου μέσα από νευροπλαστικές αλλαγές
-
Ελλιπής αναστολή πόνου από τις κατιούσες ανασταλτικές οδούς (π.χ. νωτιαίος μυελός προς περιφέρεια)
2. Νευροχημικές και Νευροδιαβιβαστικές Διαταραχές
Οι ασθενείς με ινομυαλγία παρουσιάζουν ανισορροπίες στους νευροδιαβιβαστές του πόνου και της διάθεσης:
-
Σεροτονίνη (5-HT) → Μειωμένη
-
Νοραδρεναλίνη → Μειωμένη
-
Ντοπαμίνη → Μειωμένη
-
Ουσία P (Substance P) → Αυξημένη στο ΕΝΥ που ενισχύει τη μετάδοση πόνου
-
Γλουταμινικό → Αυξημένο που διεγείρει τους νευρώνες πόνου
3. Διαταραχές Συστήματος Στρες / Άξονα HPA
Ο υποθαλαμο-υποφυσιο-επινεφριδικός άξονας φαίνεται να δυσλειτουργεί:
-
Ανωμαλίες στην κορτιζόλη (χαμηλή ή απορυθμισμένη ημερήσια έκκριση)
-
Αυξημένη αντίδραση στο στρες (με υπερένταση ή εξάντληση)
-
Συνοδεύεται συχνά από σύνδρομα υπερκόπωσης, μετατραυματικό στρες ή χρόνιο άγχος
4. Διαταραχές Ύπνου
-
Μη αναζωογονητικός ύπνος
-
Μειωμένα στάδια βαθύ ύπνου (στάδιο 3/4) όπου γίνεται η μυϊκή αποκατάσταση
-
Εμφάνιση "alpha-delta sleep". Ο ύπνος Άλφα-δέλτα είναι ένα συγκεκριμένο ηλεκτροεγκεφαλογραφικό πρότυπο (EEG) που χαρακτηρίζεται από την διείσδυση κυμάτων άλφα στη δραστηριότητα κυμάτων δέλτα κατά τη διάρκεια του ύπνου αργού κύματος (στάδιο NREM 3). Αυτό το μοτίβο παρατηρείται συχνά σε άτομα που βιώνουν χρόνιο πόνο, κόπωση και αϋπνία και σχετίζεται με μη αποκαταστατικό ύπνο.
5. Γνωσιακές Δυσκολίες ("Fibro-fog") γνωστή και ως ομίχλη εγκεφάλου. Πρόκειται για μια γνωστική δυσλειτουργία που βιώνουν πολλά άτομα με ινομυαλγία, η οποία χαρακτηρίζεται από δυσκολίες στη μνήμη, τη συγκέντρωση και τη διανοητική διαύγεια. Είναι ένα συνηθισμένο και μερικές φορές εξουθενωτικό σύμπτωμα της ινομυαλγίας, διαφορετικό από τον πόνο και την κόπωση.
Ποιες είναι οι μορφές της Ινομυαλγίας
Η ινομυαλγία δεν είναι ενιαία σε όλους τους ασθενείς, αντιθέτως, παρουσιάζει ποικιλία φαινοτύπων (μορφών) με βάση τα κυρίαρχα συμπτώματα, την ψυχοσωματική κατάσταση και την ανταπόκριση στη θεραπεία. Αν και δεν υπάρχει επίσημη ταξινόμηση αναγνωρισμένη από όλους τους οργανισμούς, η σύγχρονη ιατρική βιβλιογραφία και η κλινική πρακτική αναγνωρίζουν διάφορους υποτύπους ινομυαλγίας, με σκοπό την καλύτερη προσωποποιημένη θεραπεία.
Ταξινόμηση της ινομυαλγίας σε μορφές ή υποτύπους ανάλογα με το φάσμα των διαταραχών που εκδηλώνονται:
1. Κλασική (Τυπική) Ινομυαλγία. Είναι η πιο συχνή μορφή και βάση των παλιότερων διαγνωστικών κριτηρίων.
-
Διάχυτος πόνος
-
Κόπωση
-
Διαταραχές ύπνου
-
Ψυχολογικά συνοδά (άγχος, ήπια κατάθλιψη)
-
Ευαισθησία σε >11 σημεία ευαισθησίας (σύμφωνα με ACR 1990)
2. Ινομυαλγία με έντονη ψυχολογική συνιστώσα (ψυχογενής κυριαρχία)
-
Κυριαρχούν: κατάθλιψη, άγχος, PTSD, διαταραχές προσωπικότητας
-
Υψηλή υποκειμενική ένταση πόνου
-
Συχνά δυσκολία ανταπόκρισης στη φαρμακοθεραπεία
-
Απαιτεί συνδυασμένη φαρμακευτική και ψυχοθεραπευτική παρέμβαση
3. Ινομυαλγία με κυρίαρχη κόπωση
-
Η κόπωση υπερτερεί του πόνου
-
Υπάρχει επικάλυψη με το σύνδρομο χρόνιας κόπωσης
-
Ίσως συνοδεύεται από ορθοστατική δυσανεξία, brain fog, κακουχία μετά από κόπωση
-
Χρήζει διαφοροδιάγνωσης από το σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης (ΣΧΚ), γνωστό και ως Μυαλγική Εγκεφαλομυελίτιδα – η ινομυαλγία έχει διάχυτο πόνο ως βασικό σύμπτωμα.
4. Ινομυαλγία με επικράτηση γαστρεντερικών και σωματικών συμπτωμάτων
Συχνή συννοσηρότητα με:
-
Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου
-
Δυσανεξία σε τρόφιμα
-
Πολλαπλά σωματικά συμπτώματα (ναυτία, ζάλη, αλλεργικές αντιδράσεις χωρίς βιολογική βάση)
-
Υπερευαισθησία σε φάρμακα και περιβαλλοντικά ερεθίσματα
-
Συχνά σχετίζεται με δυσλειτουργία του αυτόνομου νευρικού συστήματος
5. Ινομυαλγία μετά από σωματικό ή ψυχικό τραύμα
-
Έναρξη μετά από ατύχημα, χειρουργείο, λοίμωξη ή συναισθηματικό σοκ
-
Σύντομη περίοδος μεταξύ εκλυτικού γεγονότος και εμφάνισης συμπτωμάτων
-
Συχνά εντοπισμένα συμπτώματα αρχικά, που γίνονται διάχυτα
Αυτή η μορφή μπορεί να εμφανίσει καλύτερη πρόγνωση αν διαγνωστεί έγκαιρα και υπάρξει έγκαιρη ιατρική παρέμβαση
6. Ινομυαλγία με επικράτηση γνωσιακών διαταραχών
-
Η γνωσιακή δυσλειτουργία (brain fog) είναι κυρίαρχο σύμπτωμα
Άλλα συμπτώματα:
-
Δυσκολία συγκέντρωσης
-
Προβλήματα λόγου, μνήμης εργασίας
-
Αίσθηση αποπροσανατολισμού
-
Συχνά υποδιαγιγνώσκεται ή αποδίδεται λανθασμένα σε άνοια ή burnout
7. Λανθάνουσα ή Ήπια Ινομυαλγία
-
Ήπια μορφή με διαλείποντα συμπτώματα
-
Μπορεί να συνυπάρχει με άλλη ρευματοπάθεια (π.χ. ρευματοειδή αρθρίτιδα, λύκο)
-
Εντοπισμένος πόνος, ήπια κόπωση, ευαισθησία στην πίεση
-
Συχνά περνά απαρατήρητη ή αποδίδεται σε άλλη πάθηση
Τι επιπολασμό έχει η Ινομυαλγία
Η ινομυαλγία είναι ένα πολύ πιο κοινό σύνδρομο απ’ όσο πιστευόταν στο παρελθόν, ειδικά αν ληφθούν υπόψη τα νεότερα διαγνωστικά κριτήρια.
Αφορά κυρίως ενήλικες και κυρίως γυναίκες.
Επιπολασμός στον γενικό πληθυσμό: ~ 2% έως 4%
-
Γυναίκες: 6% έως 8% (περίπου 4–8 φορές συχνότερη από τους άνδρες)
-
Άνδρες : ~1% ή λιγότερο
Ηλικία αιχμής: 30–55 ετών
Επιπολασμός ανά χώρα:
-
Ελλάδα: ~ 2,5–3% (σύμφωνα με μικρότερες επιδημιολογικές μελέτες)
-
ΗΠΑ: 2–4% (CDC, ACR data)
-
Ισπανία: ~4,2%
-
Ιταλία: ~3–4%
-
Σουηδία: ~2,5%
Ωστόσο επειδή η ινομυαλγία μένει τις περισσότερες φορές αδιάγνωστη, τα ποσοστά επιπολασμού τείνουν να είναι αρκετά μεγαλύτερα.
Ποια είναι τα συμπτώματα της Ινομυαλγίας
Η ινομυαλγία είναι ένα χρόνιο σύνδρομο που χαρακτηρίζεται από διάχυτο πόνο και πολλαπλά συνοδά συμπτώματα που επηρεάζουν την καθημερινή λειτουργικότητα, την ψυχική υγεία και την ποιότητα ζωής του ασθενούς. Τα συμπτώματα είναι πολυδιάστατα και διαφέρουν σε ένταση από ασθενή σε ασθενή.
Παρακάτω παρουσιάζονται τα κύρια και δευτερεύοντα συμπτώματα, ταξινομημένα ανά σύστημα:
1. Μυοσκελετικά Συμπτώματα
Χρόνιος διάχυτος μυοσκελετικός πόνος σε όλο το σώμα (άνω, κάτω άκρα, κορμός, αυχένας, ώμοι, ιερολαγόνιες, γόνατα, αγκώνες).
Περιγράφεται ως κάψιμο, βαρύτητα, σφίξιμο, ή μαχαιριές.
Εντείνεται με: κόπωση, άγχος, υγρασία, ψύχος, ακινησία.
Μυϊκή δυσκαμψία ιδιαίτερα το πρωί ή μετά από ακινησία.
Μοιάζει με "αρθρίτιδα", αλλά χωρίς φλεγμονή.
2. Γενικά Συμπτώματα
Έντονη χρόνια κόπωση μη ανακουφιζόμενη με ύπνο ή ξεκούραση.
Επιδεινώνεται με άσκηση ή ψυχική καταπόνηση.
Διαταραχές ύπνου, αϋπνία, ύπνος χωρίς αίσθηση ξεκούρασης.
3. Νευρολογικά – Γνωσιακά Συμπτώματα
Fibro-fog - γνωσιακή θόλωση, αίσθηση "ομίχλης" ή "αργού εγκεφάλου", ελάττωση μνήμης και πνευματικής διαύγειας.
Μειωμένη ικανότητα συγκέντρωσης, προσοχής.
Δυσκολία στην ανάκληση λέξεων και πληροφοριών.
Πονοκέφαλοι / Ημικρανίες καθημερινές ή επεισοδιακές.
4. Ψυχολογικά Συμπτώματα
Κατάθλιψη και άγχος.
Είτε ως αιτία είτε ως αποτέλεσμα του πόνου και της απομόνωσης.
Συχνή η παρουσία γενικευμένης αγχώδους διαταραχής (GAD) ή PTSD.
Ευερεθιστότητα / συναισθηματική αστάθεια.
Συναισθηματική εξάντληση.
Χαμηλή αντοχή στο στρες.
5. Γαστρεντερικά και άλλα Σωματικά Συμπτώματα
Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου (φούσκωμα, διάρροια, εναλλαγές με δυσκοιλιότητα).
Άλγος κοιλίας, δυσπεψία.
Ζάλη / Ορθοστατική υπόταση, αστάθεια, αίσθημα λιποθυμίας.
Αίσθημα ψύχους στα άκρα / θερμοευαισθησία (μερικές φορές συμβαδίζει με σύνδρομο Raynaud)
Εμβοές / ευαισθησία σε ήχους και φως
Υπερευαισθησία σε αισθητηριακά ερεθίσματα
Ποιά είναι η κληρονομική προδιάθεση της Ινομυαλγίας - Γενετική και Περιβαλλοντική Επιρροή
Η ινομυαλγία είναι ένα πολυπαραγοντικό σύνδρομο που δεν κληρονομείται με την αυστηρή έννοια του όρου, αλλά φαίνεται να υπάρχει γενετική προδιάθεση και σημαντική επίδραση περιβαλλοντικών παραγόντων που δρουν ως εκλυτικοί μηχανισμοί. Ας τα δούμε αναλυτικά:
ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΠΡΟΔΙΑΘΕΣΗ
Πολλαπλές μελέτες δείχνουν ότι υπάρχει κληρονομική συνιστώσα, κυρίως μέσω της ευαισθησίας στον πόνο και στη ρύθμιση του στρες.
Συγγενείς πρώτου βαθμού ατόμων με ινομυαλγία έχουν 8 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο να αναπτύξουν το σύνδρομο σε σύγκριση με τον γενικό πληθυσμό.
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ (ΕΚΛΥΤΙΚΟΙ)
Η γενετική προδιάθεση από μόνη της δεν αρκεί για να προκαλέσει ινομυαλγία. Χρειάζονται εκλυτικοί περιβαλλοντικοί παράγοντες που ενεργοποιούν ή απορρυθμίζουν το νευρικό σύστημα.
Κύριοι εκλυτικοί παράγοντες:
-
Φυσικό ή συναισθηματικό τραύμα
-
Τροχαία ατυχήματα
-
Κακοποίηση στην παιδική ηλικία
-
Ενδοοικογενειακή βία
-
Διαζύγιο ή απώλεια
-
Λοιμώξεις Ιογενείς (π.χ. Epstein-Barr, γρίπη, COVID-19) , Βακτηριακές (π.χ. Borrelia – νόσος Lyme)
-
Χρόνιο άγχος / Ψυχική φόρτιση
-
Στρεσογόνα γεγονότα ζωής (π.χ. οικονομική πίεση)
-
Κατάθλιψη, αγχώδεις διαταραχές
-
Διαταραχές ύπνου, αϋπνία, διακεκομμένος ύπνος
-
Αποδιοργάνωση βαθιού ύπνου (στάδιο 3/4)
-
Αδρανής τρόπος ζωής
-
Έλλειψη φυσικής άσκησης
-
Καθιστική ζωή που επιδεινώνει την μυοσκελετική ευαισθησία
Ποιός είναι ο πυροδοτικός μηχανισμός της Ινομυαλγίας
Ο πυροδοτικός μηχανισμός της ινομυαλγίας είναι η απώλεια ισορροπίας στα νευροφυσιολογικά συστήματα που ρυθμίζουν τον πόνο, το στρες και τον ύπνο, σε άτομα με υπάρχουσα νευροβιολογική ευαλωτότητα (γενετική ή επίκτητη).
Δεν υπάρχει ένας ενιαίος πυροδοτικός μηχανισμός, αλλά συνήθως πρόκειται για έναν συνδυασμό παραγόντων που διαταράσσουν τον άξονα ΚΝΣ – ενδοκρινικό – ψυχικό – ανοσολογικό σύστημα. Παρακάτω παρατίθενται οι σημαντικότεροι:
1. Ψυχοσωματικό ή φυσικό στρες (τραύμα)
Η ξαφνική ή παρατεταμένη ενεργοποίηση του άξονα υποθαλάμου-υπόφυσης-επινεφριδίων που είναι ένα σύνθετο σύστημα ενδοκρινών αδένων που ρυθμίζει την αντίδραση του οργανισμού στο στρες, είναι ο πιο συχνός μηχανισμός έναρξης και μπορεί να προκαλείται, από:
-
Τραυματικά γεγονότα (τροχαία, χειρουργείο, κακοποίηση)
-
Ψυχολογικό τραύμα (PTSD, απώλεια αγαπημένου προσώπου)
-
Χρόνιο στρες ή υπερβολική ευθραυστότητα στο στρες
2. Λοιμώξεις
Ορισμένες ιογενείς ή βακτηριακές λοιμώξεις δρουν ως εκλυτικοί μηχανισμοί, ακόμη κι αν υπάρξει ελαφρά νόσηση:
-
Epstein-Barr (EBV)
-
Hepatitis C
-
Lyme disease
-
COVID-19 (Long COVID)
Οι λοιμώξεις ενεργοποιούν κυτοκίνες και νευροανοσολογικές αποκρίσεις, που μπορεί να προκαλέσουν κεντρική ευαισθητοποίηση σε ευάλωτα άτομα.
3. Ορμονικές ή νευροχημικές μεταβολές
Οποιαδήποτε διαταραχή σε νευροδιαβιβαστές μπορεί να πυροδοτήσει το σύνδρομο:
-
Πτώση σεροτονίνης → δυσανεξία στον πόνο και διαταραχές ύπνου
-
Πτώση ντοπαμίνης → κόπωση, «brain fog»
-
Αύξηση Substance P (ουσία P είναι ένα νευροπεπτίδιο που εμπλέκεται στη μετάδοση σημάτων πόνου) & γλουταμινικού → υπεραλγησία
Μερικές φορές οι μεταβολές προκύπτουν μετά από ορμονικές αλλαγές, π.χ. εμμηνόπαυση ή γέννα.
4. Διαταραχή ύπνου
Η χρόνια διαταραχή του βαθύ ύπνου (στάδιο 3/4 – Slow Wave Sleep) προκαλεί:
-
Ελάττωση της μυϊκής αποκατάστασης
-
Ενίσχυση της νευρωνικής ευαισθησίας
-
Ενεργοποίηση του εγκεφάλου σε κατάσταση "alert" (άλφα κύματα μέσα στον βαθύ ύπνο)
Ο κακός ύπνος είναι και αίτιο και αποτέλεσμα της ινομυαλγίας — ενισχύει το φαύλο κύκλο.
5. Υποκείμενη προδιάθεση (γενετική – νευροφυσιολογική)
Πολλοί πάσχοντες έχουν από πριν:
-
Υψηλή ευαισθησία σε πόνο, υπεραντίληψη πόνου
-
Ιστορικό σωματικών συμπτωμάτων χωρίς οργανική αιτία
-
Προσωπικό ή οικογενειακό ιστορικό κατάθλιψης, άγχους ή συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου
Έτσι, όταν εκτεθούν σε στρεσογόνους ή τραυματικούς παράγοντες, το νευρικό τους σύστημα δυσλειτουργεί.
Ποιοι είναι οι επιβαρυντικοί παράγοντες και με τι σχετίζεται η Ινομυαλγία
Η ινομυαλγία δεν προκαλείται από έναν μοναδικό παράγοντα αλλά σχετίζεται με ένα σύμπλεγμα επιβαρυντικών βιολογικών, ψυχολογικών και κοινωνικών παραμέτρων. Αυτοί οι παράγοντες δεν προκαλούν την ασθένεια από μόνοι τους, αλλά επιδεινώνουν τα συμπτώματα ή αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης της νόσου σε ευάλωτα άτομα.
Επιβαρυντικοί Παράγοντες:
1. Χρόνιο ψυχολογικό στρες
Η συνεχής ενεργοποίηση του άξονα στρες (υποθαλάμου-υπόφυσης-επινεφριδίων) επιβαρύνει το νευρικό και ενδοκρινικό σύστημα.
Συνδέεται με αύξηση του πόνου, της κόπωσης και των διαταραχών ύπνου.
2. Κακή ποιότητα ύπνου
Ο ανεπαρκής ή διακεκομμένος ύπνος ενισχύει την κεντρική ευαισθητοποίηση στον πόνο.
Μειώνεται η λειτουργία των ανασταλτικών νευρωνικών μηχανισμών που ελέγχουν τον πόνο.
3. Καθιστική ζωή / Έλλειψη άσκησης
Η ακινησία μειώνει την αντοχή των μυών, επιδεινώνει τον πόνο και τη δυσκαμψία.
Η ήπια αερόβια άσκηση έχει αποδεδειγμένα θεραπευτικό ρόλο.
4. Ακατάλληλη διατροφή
Φτωχή σε μαγνήσιο, βιταμίνες του συμπλέγματος Β, D.
Υπερκατανάλωση επεξεργασμένων τροφών, ζάχαρης ή καφεΐνης επιδεινώνει τα συμπτώματα.
5. Καιρικές συνθήκες
Υγρασία, κρύο ή απότομες μεταβολές καιρού αυξάνουν την αίσθηση πόνου.
6. Ορμονικές διαταραχές
Η ινομυαλγία εμφανίζεται συχνότερα σε γυναίκες ηλικίας 30–55, ειδικά μετά την εμμηνόπαυση. Πιθανή επιδείνωση κατά τη διάρκεια της εμμήνου ρύσεως.
7. Ψυχολογικοί παράγοντες
Ιστορικό ή παρουσία:
-
Κατάθλιψης
-
Αγχώδους διαταραχής
-
Μετατραυματικού στρες
Η ψυχική καταπόνηση ενισχύει την υποκειμενική αντίληψη του πόνου και τον φαύλο κύκλο εξάντλησης–πόνου.
8. Φάρμακα και ουσίες
Κατάχρηση καφεΐνης, αλκοόλ ή ηρεμιστικών μπορεί να επιδεινώσει τα συμπτώματα.
Απότομη διακοπή αντικαταθλιπτικών ή αγχολυτικών μπορεί να προκαλέσει αναζωπύρωση.
Πως γίνεται η διάγνωση της Ινομυαλγίας
Αν έχετε διάχυτο πόνο που διαρκεί για μήνες, συνοδευόμενο από κόπωση, κακή ποιότητα ύπνου και δυσκολία συγκέντρωσης, αξίζει να το συζητήσετε με τον Νευρολόγο σας.
Η ινομυαλγία είναι μια πραγματική νευροβιολογική διαταραχή — δεν είναι φαντασία, ούτε υπερβολή. Μπορεί να μην προκαλεί βλάβες στο σώμα, αλλά επηρεάζει έντονα την καθημερινότητα, το σώμα και την ψυχολογία σας.
Η ινομυαλγία δεν είναι αυτοάνοσο νόσημα, δεν προκαλεί φλεγμονή, δεν φαίνεται σε ακτινογραφίες ή μαγνητική.
Η διάγνωση γίνεται κλινικά και συχνά απαιτεί αποκλεισμό άλλων νοσημάτων (π.χ. υποθυρεοειδισμός, αυτοάνοσα νοσήματα).
Σύμφωνα με τα νεότερα κριτήρια διάγνωσης (2010, τροποποίηση 2016) η κλινική εξέταση περιλαμβάνει:
-
Αναζήτηση ευαίσθητων σημείων σε ήπια πίεση.
-
Έλεγχος για σημεία άλλων παθήσεων (φλεγμονής, αρθρίτιδας).
-
Εκτίμηση λειτουργικών ικανοτήτων και ψυχολογικών παραγόντων.
Διενέργεια αιματολογικών εξετάσεων για να αποκλειστούν άλλα αίτια, όπως:
-
Θυρεοειδικές ορμόνες (TSH, T4) για υποθυρεοειδισμό.
-
Έλεγχο βιταμινών.
-
Δείκτες φλεγμονής (CRP, ΤΚΕ) για ρευματοπάθειες.
-
Αντισώματα για αυτοάνοσα νοσήματα (π.χ. Ρευματοειδή Αρθρίτιδα, Λύκο).
Αξιολόγηση της ψυχολογικής κατάστασης του ασθενούς για: κατάθλιψη, άγχος, χρόνιο στρες, κλπ.
Ποια είναι η θεραπεία και οι θεραπευτικοί στόχοι κατά της Ινομυαλγίας
Η θεραπεία της Ινομυαλγίας στοχεύει στη βελτίωση των συμπτωμάτων και της ποιότητας ζωής. Είναι πολυπαραγοντική, δηλαδή συνδυάζει φαρμακευτική αγωγή, άσκηση, εκπαίδευση και ψυχολογική υποστήριξη.
Η κύρια θεραπεία παραμένει φαρμακευτική (αντικαταθλιπτικά, αντιεπιληπτικά)
Οι κύριες φαρμακευτικές επιλογές είναι:
-
Αντικαταθλιπτικά Τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά
-
SNRIs - εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης και νορεπινεφρίνης (μια κατηγορία αντικαταθλιπτικών φαρμάκων)
-
Αντισπασμωδικά – αντιεπιληπτικά Γκαμπαπεντίνη ή Πρεγκαμπαλίνη, που παίζουν κεντρικό ρόλο στη φαρμακευτική αντιμετώπιση της ινομυαλγίας, ειδικά σε ασθενείς που έχουν έντονο διάχυτο πόνο. Ρυθμίζουν την υπερδραστηριότητα νευρώνων που μεταδίδουν πόνο. Μειώνουν τη νευροπαθητική υπερευαισθησία (central sensitization). Βελτιώνουν τον ύπνο σε πολλούς ασθενείς.
-
Αναλγητικά: Παρακεταμόλη, αφού τα ΜΣΑΦ (π.χ. ιβουπροφαίνη) δεν βοηθούν γιατί δεν υπάρχει φλεγμονή.
Μη Φαρμακευτική Αντιμετώπιση
Η πιο αποτελεσματική στρατηγική περιλαμβάνει συνδυασμό:
-
Ήπια αερόβια άσκηση πχ περπάτημα, κολύμβηση, ήπιο ποδήλατο.
-
Διατάσεις και ήπια ενδυνάμωση.
Η τακτική άσκηση μειώνει τον πόνο και βελτιώνει τον ύπνο.
Εκπαίδευση και Αυτοδιαχείριση από τον ίδιο τον ασθενή
Κατανόηση της πάθησης (ότι δεν είναι επικίνδυνη για τη ζωή).
Αποφυγή ακινησίας και προοδευτική αύξηση δραστηριοτήτων.
Ψυχολογική Υποστήριξη
Συνεδρίες Γνωσιακής Συμπεριφορικής θεραπείας που μειώνουν το άγχος και την κατάθλιψη και βελτιώνουν την αντιμετώπιση του χρόνιου πόνου.
Φυσικοθεραπεία
Ήπιες τεχνικές (υδροθεραπεία, θερμότητα), μασάζ ή manual therapy για μυϊκή χαλάρωση.
Εναλλακτικές Προσεγγίσεις
Βελονισμός (σε ορισμένες μελέτες έχει δείξει μέτρια οφέλη).
Τι πρέπει να αποφεύγεται
-
Η μακροχρόνια λήψη ισχυρών παυσίπονων (οπιοειδών).
-
Η υπερβολική ανάπαυση — μπορεί να χειροτερεύσει τον πόνο και την κόπωση.
Ινομυαλγία και Φαρμακευτική κάνναβη
Η ιατρική κάνναβη και τα κανναβινοειδή έχουν εξεταστεί τα τελευταία χρόνια για χρόνιο πόνο, σπαστικότητα, νευροπαθητικό πόνο και σύνδρομα δύσκολης αντιμετώπισης.
Μικρές κλινικές μελέτες και αναφορές δείχνουν ότι η ιατρική κάνναβη ενδέχεται να βοηθά σε:
-
Μείωση διάχυτου πόνου
-
Βελτίωση ύπνου
-
Μείωση άγχους
Ωστόσο τα στοιχεία των μελετών δεν είναι ισχυρά και δεν υπάρχουν ιατρικές κατευθυντήριες γραμμές που να συστήνουν την κάνναβη ως πρώτη επιλογή.
Επιβάλλεται η τακτική ιατρική παρακολούθηση αφού τα αποτελέσματα διαφέρουν κατά πολύ από άτομο σε άτομο.
Εγχύσεις αλλαντικής τοξίνης
Η αλλαντική τοξίνη δεν αποτελεί βασική θεραπεία για την Ινομυαλγία, αλλά σε επιλεγμένες περιπτώσεις εντοπισμένου μυϊκού πόνου μπορεί να εξεταστεί ως θεραπευτική ανακουφιστική επιλογή.
Συμπερασματικά
Παλιότερα η ινομυαλγία αμφισβητούταν και υποτιμούταν ακόμη και από τους γιατρούς. Όμως η ινομυαλγία είναι μια πραγματική, χρόνια πάθηση που σχετίζεται με τον τρόπο που ο εγκέφαλος και το νευρικό σύστημα επεξεργάζονται τα σήματα του πόνου.
Παρότι δεν προκαλεί βλάβες στους μυς ή στις αρθρώσεις, είναι όμως πολυσυμπτωματική πάθηση, που επηρεάζει την σωματική και την ψυχική υγεία.
Ο στόχος μας είναι να ξαναπάρει ο ασθενής πίσω την ποιότητα της ζωής του. Παρότι δεν υπάρχει μαγική θεραπεία, με την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή, συνδυαστικά με άσκηση, ψυχολογική υποστήριξη και εκπαίδευση του ασθενούς, μπορούμε να επιτύχουμε θεαματικά αποτελέσματα.
